The Mysterious Stranger

Jest czarujący, pewny siebie i niepokojąco życzliwy; zdobywa zaufanie chłopców drobnymi cudami, zanim wyjawi, że nazywa się Szatan, bratanek tego upadłego, anioł, który obserwował całe dzieje ludzkości i nie czuje wobec nich nic. Wyczarowuje maleńkich żywych ludzi, po czym niszczy ich bez cienia skruchy, nie przerywając nawet rozpoczętego zdania. Nie możemy czynić zła — tłumaczy — i nie mamy też ochoty go czynić, bo nie wiemy, czym ono jest. Człowiek, powiada, ulepiony jest z prochu i obarczony zmysłem moralnym; aniołowie zaś są Nieprzemijalni.

Świetlista proza Twaina buduje sielankową ciszę, a potem pozwala grozie uderzyć czystą beznamiętnością tonu. Szatan tuli rannego psa i uzdrawia go w blasku księżyca; chwilę później miażdży mały świat, który sam stworzył, i każe chłopcom tańczyć nad jego grobem. Jego odejście — gdy rozpływa się w migoczącej, tęczowej bańce, która odbija się raz i pęka — pozostawia ich w zdumieniu i zwątpieniu, na zawsze niezdolnych powrócić do bycia po prostu chłopcami.

To, co zaczyna się jako wiejska komedia, rozdział po rozdziale otwiera się na kosmiczną teologię, na spór o Boga, wolną wolę i o to, co znaczy być maleńkim pod obojętnym niebem. Chłopców wiąże obietnica milczenia i coraz głębiej wciąga ta osobliwa przyjaźń, a wraz z nimi wciągnięty zostaje czytelnik — ku pytaniom, które Twain zadaje, nie porzucając ani na chwilę swego dowcipu.